Kortgezegd: FTP wordt gebruikt voor het versturen van bestanden van de ene naar de andere computer. 
Meestal wordt hiervoor gebruik gemaakt van een speciaal programma (FTP client), deze maakt meestal gebruik van een inlogsysteem, maar soms is het ook mogelijk om dit via de browser (bijvoorbeeld Explorer) te doen. In de adresbalk type je dan niet http:// maar ftp://

FTP ontstond in 1971 en groeide zeer snel uit tot een wereldstandaard. Sinds die tijd maakt FTP het mogelijk bestanden te verzenden of te ontvangen van elke computer ter wereld, voor zover deze is aangesloten op internet, en zolang een eventuele proxy of firewall FTP-verkeer toelaat.

Het concept FTP is gebaseerd op het client-servermodel dat ook andere delen van het internet kenmerkt. De clientsoftware maakt een verbinding met de opgegeven FTP-server aan de andere kant van de 'lijn'. Deze antwoordt aan de client, waarna de client de gegevens aan de gebruiker toont.

Standaard FTP-verbindingen zijn niet voorzien van encryptie, zodat de verstuurde gegevens gemakkelijk kunnen worden uitgelezen door hackers. Door gebruik te maken van een encryptie-laag kan dit, voor zover mogelijk, worden voorkomen.